BIGtheme.net http://bigtheme.net/ecommerce/opencart OpenCart Templates

Emmy Noether người phụ nữ quan trọng nhất trong giới Toán học

Ai là nhà khoa học bị đánh giá thấp trong lịch sử?
Trả lời bởi Jack Fraser, DPhil Astrophysics, University of Oxford (2018 – present)
___________________
Trong suốt cuộc đời của mình, Emmy Noether đã bị nhiều người ghét bỏ – và họ gần như đã dồn bà vào trong bóng tối.
Emmy Noether có lẽ là người phụ nữ quan trọng nhất trong tất cả các ngành khoa học (nếu so sánh với Curie) và chắc chắn là người phụ nữ quan trọng nhất trong giới Toán học. Bà ấy cực kỳ tài giỏi và sự hiểu biết về toán học của bà thật sự rất đáng kinh ngạc.
Bà chưa từng thật sự theo học đại học – bà chỉ có thể “dự thính” các lớp học chứ không thật sự tham dự chúng, và sự hiện diện của bà phải được sự chấp thuận của các giảng viên (mà phần lớn họ không chấp nhận điều đó).
Sau đó bà được Hilbert mời đến giảng dạy tại trường ĐH Göttingen – mặc dù những giảng viên khác gần như đã muốn nổi loạn vì ý tưởng một người phụ nữ trở thành một thành viên trong số họ. Những năm giảng dạy đầu tiên, bà chẳng được trả một đồng nào. Không một ai tham dự các bài giảng của bà – bởi vì họ biết nó được giảng dạy bởi một người phụ nữ (Tôi được kể rằng những người tham gia các lớp học của bà đều nói rằng bà ấy là một giảng viên tuyệt vời).
Những thành viên khác của khoa, thấy thất vọng bởi mọi người không tham dự các bài giảng của bà, đã giả vờ rằng họ sẽ là người đứng lớp – nhưng thật ra Noether mới là người đứng lớp ở đấy (những học viên sẽ bước ra khỏi phòng học hễ thấy bà bước vào).
Bất chấp sự thù ghét trong trường đại học – bà ấy cho ra đời những nghiên cứu quan trọng và cơ bản nhất trong toán học và vật lý của thời đại (không hào nhoáng như của Einstein – nhưng rất quan trọng!)
Danh sách những cống hiến của bà trong lĩnh vực toán học và vật lý trên Wikipedia dài hơn danh sách của Einstein – đứng thứ hai chỉ sau mỗi Dirac. Giả thuyết nổi tiếng nhất của bà – Định lý Noether là một trong mối quan hệ cơ bản nhất mà chúng ta có – giải thích mối liên kết giữ định luật bảo toàn và tính đối xứng của không gian và thời gian. Đơn giản đến tuyệt đẹp.
Trên tất thảy, bà được biết đến là một người biết quan tâm đến người khác. Theo Wikipedia:

Ngoài cái nhìn sâu rộng trong toán học, Noether được tôn trọng bởi sự quan tâm của bà đối với người khác. Mặc dù có đôi lúc bà trở nên thô lỗ với những ai không đồng ý với bà, bà vẫn nổi tiếng với sự giúp đỡ dìu dắt đầy kiên nhẫn đối với các học sinh mới… Đồng nghiệp của bà về sau này mô tả rằng: “Hoàn toàn không hề tự cao và không có sự phù phiếm nào, cô ấy chưa bao giờ đòi hỏi gì cho bản thân mình, và trên tất cả cô ấy luôn luôn thúc đẩy các sinh viên của mình.”

Mặc dù là một trong những người quan trọng nhất (không chỉ là phụ nữ) ở thể kỷ 20, những cống hiến của bà rõ ràng chưa được biết đến ngoài giới khoa học – mặc dù đấy là những bước thay đổi đầu tiên của khoa học.
Kể cả hiện nay bà đang dần được mọi người công nhân nhiều hơn – nhưng với ý kiến của riêng tôi, bà ấy sẽ luôn luôn bị đánh giá thấp cho đến ngày bà được xếp ngang hàng với Curie, Feynman và Enstein như những người tạo nên nền tảng vật lý và toán học của thế kỷ 20.
Dịch giả: 誠光賢
Link QR: https://qr.ae/TWK8zV
————————————-
Lê Đinh Thanh Trúc: Mình xin phép trích lại bản dịch của mình về thành tựu của bà từ một bài viết kỷ niệm nhân dịp Hội nghị Noether (11/09/2018, London).
Noether nhìn nhận Toán học như những cấu trúc. Với bà, các đặc tính của các thành phần trong cấu trúc – có thể là những con số, những đa thức hay thứ gì đấy tương tự – quan trọng hơn cả mạng lưới quan hệ giữa toàn bộ các đối tượng. Điều này cho phép bà đưa ra các bằng chứng áp dụng cho những cấu trúc tổng quan hơn các cấu trúc ban đầu và thậm chí, còn thể hiện được các sự liên hệ vô hình.

Đây là một cách tiếp cận hoàn toàn mới đầy tao nhã và thay đổi hoàn toàn bộ mặt của lĩnh vực Đại Số. Và Noether nhận ra rằng điều này cũng ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác trong Toán học. Một trong số đó là Hình học Topo – lĩnh vực mà “bà ấy chỉ phát biểu nửa câu nhưng mang tầm ảnh hưởng mãi mãi.”, một nhà Toán học viết. Trước Noether, các nhà Topology chỉ đếm lỗ trong doughnut*; Noether đã dùng sức mạnh từ những cấu trúc của bà, để tạo ra thứ gọi là Topo Đại số.

Kết quả mà Noether công bố cách đây 100 năm là một bước đột phá hiếm hoi của ngành Vật Lý, tuy nhiên bà lại không đặc biệt để tâm đến. Lúc này, Albert Einstein vừa phát triển một cách tổng quát Thuyết tương đối của chính mình, và đang vật lộn để hiểu được cách gán năng lượng vào phương trình của mình. Hilbert và Klein cũng đang nghiên cứu về vấn đề này, và đề nghị Noether giúp đỡ.

Việc nói rằng Noether giúp đỡ họ là một cách nói giảm. Những kiến thức chuyên môn của Noether về tính đối xứng đã khiến bà phát hiện ra rằng sự đối xứng trong một hệ Vật Lý có sự liên kết chặt chẽ với các đại lượng được bảo toàn, ví dụ như năng lượng. Và những ý tưởng này được biết đến dưới tên gọi định lý Noether. (E. Noether Nachr. d. Ges. d. Wiss. zu Göttingen, Math.-phys. Kl. 1918, 235–257; 1918).

Song song với việc trả lời câu hỏi hóc búa của Thuyết tương đối rộng, định lý này đã trở thành lý thuyết dẫn đường cho việc khám phá ra các định luật Vật Lý mới. Ví dụ, các nhà nghiên cứu sớm nhận ra rằng sự bảo tồn điện tích – vốn không được sinh ra hay mất đi – liên quan mật thiết đến sự đối xứng quay của một mặt phẳng quay quanh một điểm. Điều này tác động vô cùng sâu sắc, khiến cho những người tạo ra mô hình chuẩn của Vật Lý hạt và cả các nhà nghiên cứu muốn mở rộng nó phải suy nghĩ kĩ về lý thuyết đối xứng của Noether.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.